فناوري موشكي

تصويري از انواع پيكربندي ايروديناميكي چهر گروه از موشك ها:

مقدمه

۱-كنستانتين، ادوارد ويچ و تسيولكوفسكى

● فعاليت هاى تسيولكوفسكى

تسيولكوفسكى در سال ۱۸۹۷ اصول موتورهاى كنترلى را تعريف و در سال بعد كتابى تحت عنوان ورود به مدارات ماهواره اى از زمين و سپس كتاب ديگرى با نام كيهان نوردى با استفاده از موتورهاى عكس العملى به رشته تحرير درآورد. در اين زمان با مندليف نيز تماس هايى داشت ولى مندليف به او گفت كه كارهايش اتلاف وقت است و به عنوان انجمن شيمى از او خواست كه از محاسبات آينده مطلع شود ولى تسيولكوفسكى دست از فعاليت هاى خود برنداشت و در سال ۱۸۹۸ ديگر قانون هاى رياضى حركت موشكى كه اساس طرح همه سفينه هاى فضايى است را به دست آورده بود و در سال ،۱۹۰۳ سال اولين پرواز هواپيماى برادران رايت نتايج اصلى كار خود را منتشر كرد و پايه هاى دانش فضانوردى را بنا نهاد كه شامل بررسى نظرى از مسئله سوخت موشك ها، كارايى موتور موشك و استفاده از هيدروژن و اكسيژن مايع به عنوان ماده محرك موشكى است كه طبق محاسبات او امكان مسافرت بين سيارات و يا استفاده از ماهواره و ايستگاه هاى فضايى در مدارات مختلف زمين امكان پذير است و ثابت كرد براى ورود به مدار زمين رسيدن به سرعت ۸ كيلومتر در ثانيه ضرورى است. در سال ۱۹۰۳ دستگاه كاملى را معرفى كرد كه قادر به حمل انسان به فضا بود و نيروى محركه آن را اكسيژن مايع و هيدروژن تشكيل مى داد. وى با درك مشكلات نيروى محركه موتورهاى چندمرحله اى را پيشنهاد و فرمول هاى قوانين حركت در فضا را ارائه كرد و در سال ۱۸۸۱ اولين تونل باد روسيه را ساخت كه شايد در دنيا اولين باشد. اين دانشمند نابغه كه نتيجه تحقيقاتش براى ساختن موشك V1 آلمانى مورد استفاده قرار گرفت و به رغم داشتن محدوديت، تلاش هاى ارزنده اى در ساخت موتور راكت و مطالعات كيهان نوردى داشت، در ۱۱ سپتامبر ۱۹۳۵ در سن ۷۸ سالگى در كالوگا در حالى كه نزديك به ۵۰۰ اثر علمى به صورت مقاله و كتاب از خود بر جاى گذاشت چشم از جهان فرو بست.

موشک های هوا به هوا یا AAM ( Air to Air Missile )
توسط هواپیما حمل می شود و بر علیه هواپیماهای دشمن یا یک هدف پرنده به کار گرفته می شود . این نوع از موشک ها عموما از لحاظ ابعاد نسبت به سایر موشک ها کوچکتر هستند زیرا ظرفیت هواپیماهایی که آنها را حمل می کنند محدود است و این موشک ها با توجه به ماموریتشان دارای برد نسبتا کوتاهی می باشند و به این علت به آنها Boost Glide می گویند یعنی به محض روشن شدن موتور یک سرعت اولیه به موشک داده می شود و بعد از این مرحله به سمت هدف گلاید می کند . از موتور راکت با سوخت جامد در این نوع موشک ها استفاده می شود . زیرا ماهیتی ساده دارند و قابل اعتماد هستند . در بعضی موارد جهت اصلاح خصوصیات عملکردی موشک از موتور با کار کرد مدوام در طول پرواز استفاده می کنند .
بعلت اینکه این موشک ها مستقیما در زیر هواپیما حمل می شوند مشکلات آیرودینامیکی نسبتا ساده ای ایجاد می شود که شامل اثرات تداخل جریان بین موشک و هواپیما می باشد . این مسایل تداخلی بویژه در سرعت های بالا در بالهای به عقب بر گشته جنگنده هایی که موشک حمل می کنند بحرانی است . بعنوان یک قانون خاص برای هواپیمای جنگنده بمب افکن هر موشکی که شلیک می گردد خواه عمود بر مسیر حرکت و خواه به سمت عقب باید آنالیز همان وضعیت خاص انجام پذیرد . قابلیت مانور پذیری موشک های AAM به دلایل زیر در مقایسه با سایر موشک ها بیشتر می باشد :
1- سرعت های زیاد پرتاب
2- سرعت زیاد هدف و مانور پذیری بالای آن
3- زمان کوتاه پرواز جهت اصلاح مسیر .
محبوب ترين موشك هوا به هواي ايراني:

مجبوب ترين موشك ايراني كه از طرفدارن زيادي برخوردار است موشك AIM-54  فینیکس است كه توسط جنگنده اف-14 نيروي هوايي حمل مي شود.

ليستي از موشك هاي هوا به هواي ايراني:

● AIM-7

● AIM-9

● AIM-54

● AA-8

● AA-10

● AA-11

● PL-2A

● PL-7

●سجيل

●فاطر

نكته مهم:

به دليل حفاظت اطلاعات شديد در مورد تسليحات هوايي در ايران اطلاعات دقيقي از موشك هاي موجود و تعداد انها در دسترس نيست.در سال هاي گذشته گزارشاتي در مورد ساخت موشك فاطر به دست ايران كه از بدنه AIM-9 و سيستم ايونيك جديدي بهره ميبرد شنيده شد كه اطلاعاتی از ان در دسترس نيست.همچنين اخرين پروژه موشكي هوا به هواي ايران موشك سجيل است كه نمونه هوا به هوا شده موشك هاوك ميباشد كه بر روي جنگنده  اف-14 مورد استفاده قرار ميگيرد.


موشک هوا به هوای AIM-54 فینیکس شلیک شده از اف 14 تامکت


موشک زمین به هوا یا SAM ( Surace to Air Missile )
معمولا از این نوع موشک ها برای پدافند زمینی در برابر حمله هواپیماهای دشمن استفاده می شود . طراحی آیرودینامیکی این نوع موشک ها بستگی به برد آنها دارد که این برد از چند کیلو متر تا چند صد کیلو متر می تواند باشد . معمولا برای برد های کوتاه از موشک های یک مرحله ای با موتور سوخت جامد یا مایع استفاده می شود و همچنین به منظور به منظور کاهش وزن در برد های بلند از سیستم های چند مرحله ای استفاده می کنند . اثبات شده است که موتور های رم جت و سایر موتور های مکنده هوا از نظر اقتصادی و از دیدگاه وزنی با صرفه تر می باشد . همچنین یکی از معایب استفاده از موتور رم جت این است که برای استارت این موتور ها نیازمند به یک موتور کمکی قوی دارد . سیستم هدایت این نوع موشک ها نیز متنوع است . برای برد های کوتاه سیستم هدایت با اشعه راداری و یا حتی ملدون قرمز دقت بالایی را برای انجام ماموریت موشک ها به همراه دارد .
برای برد های بلند از سیستم های هدایتی هدف یاب و یا ترمینال استفاده می کنند که باعث از بین بردن موثر هدف با دقت زیادی می شود . برای انجام ماموریت در برابر هدف های سریعی که در ارتفاع پایین پرواز می کنند قابلیت مانور مورد نیاز برای این کلاس از موشک ها می بایست در رنج بالایی باشد . عموما این نوع موشک ها بطور عمودی پرتاپ و یا از یک ارتفاع بلند برای حداکثر تاثیر تخریب پرتاب می گردند .

جديد ترين عضو گروه پدافندي:

جديدترين عضو گروه موشك هاي پدافندي ايران موشكTor-M  ميباشد .ايران در سال 2006 يك محموله 29 تايي از اين موشك را از روسيه تحويل گرفت.

ليستي از موشك هاي پدافند ايراني:

● SA-10

● SA-5

● SA-2 / HQ-2J

● SA-6

● SA-15

● I HAWK

● Rapier

● Tigercat

● SA-16

● SA-7

● HQ-7 / FM-80

● Stinger

نكته مهم:

ايران در بخش پدافندي دست به توليد موشك هاي صياد1و2 و شهاب ثاقب و S-250 زده است كه مهندسي معكوس شده موشك هاي چيني و روسي هستند.

در بخش موشك هاي شانه پرتاب هم ايران علاوه بر استينگر موشك هاي ميثاق1و2 را توليد ميكند و از موشك هاي دوش پرتاب روسي همانند ايگلا بهره ميبرد.

موشک زمین به هوایTor-M


موشک هوا به زمین یا ASM ( Air to Surface Missile )
از این موشک ها معمولا برای حمله به سلاح های تاکتیکی و نابود کردن نیرو های زمینی یا هدف های زمینی نظیر انبار سلاح ها مخازن کشتی ها یا فرودگاه ها استفاده می شود . مشکلات پرتابی این موشک ها شبیه موشک های AAM است و برد آنها نیز از چند کیلومتر تا چند صد کیلو متر متغیر است . در نوع برد کوتاه این موشک ها عموما به دلیل سبکی از نگهدارنده ثابت در آنها استفاده می شود و در نوع برد بلند از نگهدارنده جدا شونده بهره می برند . در مرحله بعد وضعیتهای بدست آمده متعادل می شوند و به تدریج برای رسیدن به سرعت مورد نظر تقویت می گردند . اگر برد قابل توجهی مورد نظر باشد چند مرحله ای کردن موشک سود مند است . در نصب بر روی هواپیما برای تنزل نکردن خصوصیات عملکرد هواپیما های حامل دقت زیادی باید به خرج داد . مانور پذیری موشک های ASM به دلیل سرعت پایین آنها خیلی کمتر از موشک های AAM است و همچنین چون این موشک ها را بر علیه هدف های زمینی به کار می گیرند واضح است که نیازی به قابلیت مانوری کمتری دارند .

ليست موشك هاي هوا به زمين ايراني:

● GBU-67/9A Qadr

● AGM-379/2

● Zoobin

● AGM-65A

● AS-10
● AS-11

● AS-14

موشک هوا به زمین AGM-65 ماوریک در حال شلیک از اف 15 ایگل

موشک زمین به زمین یا SSM ( Surface to Surface Missile )
این موشک ها به دو دلیل در جنگ بکار گرفته می شود :
۱- حمله به هدف هایی که در مسافت های بسیار دوری واقع هستند .
2- استفاده از آن به عنوان یک سلاح تلافی جویانه

از دیگر علت های استفاده از این نوع موشک ها می توان پشتیبانی پیاده نظام در عوض آتش توپخانه را نام برد . این جنگ افزار دارای برد موثری از هزار کیلو متر تا چندین هزار کیلو متر می باشد . معمولا مسیر حرکت این موشک ها بصورت کروز و یا پرتابه ای می باشد . موشک های برد بلند بالستیک معمولا چند مرحله ای هستند زیرا با این روش ابعاد موتور کوچکتر شده و در نتیجه وزن کلی موشک به حداقل می رسد .
این موشک ها چون به صورت عمودی پرتاب می شود کل وزن موشک بر روی لانچر پرتاب قرار می گیرد پس واضح است که هر چه وزن موشک کمتر شود فشار کمتری بر لانچر پرتاب وارد می شود .
قابلیت مانور این نوع موشک ها خیلی کمتر از بقیه است و عمده کنترل در طول فاز صعود مسیر در هنگام وزش باد جانبی انجام می پذیرد . این نوع موشک معمولا مانند یک سلاح توپخانه ای از یک سکوی پرتاب ثابت زمینی شلیک شده و سپس بر روی هدف نشانه می رود و برای این منظور نیاز به درجه بهینه ای از مانور پذیری موشک داریم . در نوع بدون سیستم هدایت این موشک ها پایداری مورد نیاز با استفاده از ملاحظات انحراف مسیر در پرتاب بر موشک اعمال می گردد . نوع بخصوصی از این موشک ها از زیر آب شلیک می شوند .

ايران و موشك هاي زمين به زمين:

ايران عزيزمان دراين قسمت به پيشرفت هاي شگرفي دست يافته است كه باعث حيرت جهانيان گشته است.صنايع موشكي ايران با ساخت موشك بالستيك شهاب 3 كه داراي بردي 2500 كيلومتري است ايران را در زمينه موشكي در جهان مطرح ساخت.ايران در رزمايش پيامبر اعظم موشك بالستيك فجر3 را ازمايش كرد كه از كلاهكي تقسيم شونده بهره ميبرد.اين تكنولوژي در اختيار كشورهاي معدودي است كه دستيابي به اين فناوري توسط متخصصان ايراني باعث بهت و حيرت جهانيان گشت.

منابع غربي از موشك هاي شهاب 4و5و6 با برد 4000 تا 10000 هزار كيلومتر سخن ميگويند كه ايران همواره اين موارد را تكذيب كرده است.در حال حاضر ايران در حال كار بر روي موشك شهاب3 است تا ان را به يك حمل كننده ماهواره تنديل نمايد.

ليستي از موشك هاي زمين به زمين ايراني:

● Arash

● Fajr

● Hadid

Haseb ●

● Nazeat

● Noor

● Oghab

● Shahin

 Kosar ●

● Nafez

● Ra'ad

● Saghegh

● Zelzal1/2/3

 Shahab1/2/2/3 ●


موشک زمین به زمین شهاب3بر روی لانچر پرتاب
--------------------------------------------------------------------
● نويسنده: اميرحسام ملايي يگانه
● منابع :كتاب طراحی پیکر بندی موشک ها/سايت گلوبال سيكورتي

Copyrights©Moshaki-nezami.blogfa.com

اجمالا برخی از دلایل اهمیت این سیستم های تسلیحاتی عبارتند از:

-     موشک های کروز به عنوان یک تهدبد جدی علیه ایران مطرح هستند، این موضوع چه به لحاظ استراتژیک (در صورت وقوع هرگونه حمله نظامی)  و چه از دیدگاه تاثیر بر روند مذاکرات جاری بین ایران و جوامع بین المللی اهمیت دارد.

-          ایران در مظان دستیابی به تعدادی موشک کروز استراتژیک است

-          ایران در مظان دستیابی به تکنولوژی موشک های کروز است

در این بخش از مقاله تلاش می شود به سوالات زیر پاسخ داده شود:

1- چرا موشک های کروز مورد توجه و علاقمندی کشورها قرار گرفته اند؟ این موشک ها چه برتری نسبت به سایر سیستم های تسلیحاتی دارند؟

2-  آیا کشوری با سطح تکنولوژی ایران توانمندی دستیابی به فناوری این موشک ها را دارد؟

اگرچه پاسخ دادن به این سوالات چندان سهل و آسان نیست ولی تلاش می شود در حد بضاعت به آنها پرداخته شود

1- چرا موشك كروز؟

امروزه سيستم هاي تسليحاتي متنوعي براي عمليات تهاجمي و آفندي ساخته و عرضه مي شوند كه يك دسته از آنها موشك هاي كروز مي باشند.

موشك هاي كروز سلاح هاي تهديد كننده‌اي براي نيروهاي متخاصم به شمار مي روند چرا كه:‌

1-1- قيمت آنها در مقايسه با كارايي شان و ضربه اي كه مي توانند به دشمن وارد كنند، پايين است و مي توان آنها را به تعداد، به سوي هدف پرتاب نمود و بدين ترتيب به سيتسم پدافندي دشمن نفوذ نمود.

2-1- اين موشك ها مي‌توانند به گونه اي طراحي شوند كه ابعاد كوچكي داشته باشند (به همراه موتورهاي كوچك)‌ و بدين ترتيب قادر خواهند بود به شبكه راداري و نيز سيستم هاي ردياب مادون قرمز دشمن نفوذ كنند.

3-1- تكنولوژي ساخت آنها (در مقايسه با جنگده و بمب افكن هاي تاكتيكي و استراتژيك) نسبتاَ ساده بوده ومعمولاَ براي كشورهايي كه قادر به طراحي و ساخت هواپيماهاي ساده‌اي باشند دستيابي به تكنولوژي برخي از انواع موشك هاي كروز مقدور خواهد بود.

موشک براهموس- موشک کروز سوپرسونیک محصول مشترک هند و روسیه

هند در ماه های اخیر تبلیغات زیادی روی این موشک به عنوان یک همکاری مشترک تکنولوژیک نموده است.

4-1- اين گونه سلاح ها نياز به خدمه پردازي ندارند. در نتيجه خود به خود، زمان آموزش، هزينه آموزش خدمه ونيز هزينه نگهداري و به روز نگهداشتن شرايط عملياتي آنها نيز بسيار كم است.

5-1- همچنين اين نوع سلاح ها نياز به آشيانه يا پايگاه هاي بزرگ ندارند. مجموعه اين عوامل، علاوه بر مزايايي كه در شرايط جنگي به همراه دارند، باعث مي شود تا در صورت اجراي پروژه‌اي مبني بر طراحي و توسعه آنها، نتوان به راحتي رد آنها را دنبال نمود ويا چگونگي پيشرفت چنين پروژه هايي را تعقيب كرد كه اين عامل از ديدگاه امنيتي و اطلاعاتي، مزيت ويژه اي به شمار مي رود.

 6-1-  يكي ديگر از عواملي كه باعث جلب برخي كشورها به سمت اين نوع سلاح ها شده است آن است كه مي توانند انواعي از اين موشك ها را از كشورهاي سازنده خريداري نموده و با اعمال اصلاحاتي،‌ آنها را براي انجام ماموريتي خاص تغيير دهند و يا اينكه با استفاده از شيوه هاي مهندسي معكوس و كپي سازي و با بهره گيري از قطعات و تجهيزات موجود و در دسترس آنها را باز توليد نمايند.

موشک کروز امریکاییCALCM در حال اصابت به هدف!

7-1- ابعاد موشك هاي كروز در مقايسه با سيستم هاي تسليحاتي مشابه كوچكتر است و حمل ونقل آنها با سهولت بيشتري انجام مي شود كه اين عامل مزيت مهمي به خصوص در زمان جنگ، به شمار مي‌رود.

8-1- هزينه توسعه سيستم هاي پدافندي عليه موشك هاي كروز، بالا است . همين موضوع جذابيت اين نوع سلاح را به عنوان يك سيستم آفندي افزايش مي دهد. لازم به ذكر است قابليت‌هاي موشك هاي كروز بسيار متنوع و متفاوت است. اما بر اساس متون منتشره

سه عامل كه مي توانند يك موشك كروز را به يك سلاح تهديد كننده  استراتژيك تبديل نمايند، عبارتند از:

 الف- افزايش برد تا بيش از 500 كيلومتر

ب – توانايي نفوذ در سيستم هاي دفاعي

ج –به كارگيري تكنولوژي هايي كه امكان توليد انبوه اين موشك ها را با قيمت ارزان فراهم آورند.

موارد فوق به تنهايي يا دركنار هم مي توانند منجر به سلاحي گردند كه عليه قدرت هاي بزرگ نظامي نيز به عنوان يك تهديد جدي به شمار مي روند.

9-1- مورد ديگري كه باعث جذابيت اين سيستم تسليحاتي براي برخي كشورها شده است، قابليت اين سيستم در حمل كلاهك هاي بيولوژيكي و شيميايي است. موشك هاي كروز شرايط مناسب تري از لحاظ حمل اين نوع كلا هكها دارند و قدرت آسيب رساني آنها نسبت به موشك هاي بالستيك مشابه بسيار بيشتر است (حدوداَ 10 برابر بيشتر).

با توجه به موارد فوق می توان حدس زد که چرا این سیستم تسلیحاتی اینچنین مورد توجه دول و تصمیم سازان دفاعی آنها قرار دارد.

  های کروز شرقی با ماموریت های مختلف

2- امكان دستيابي به موشك هاي كروز

آیا می توان در کشور دست به طراحی و تولید موشک های کروز زد . آیا بضاعت فنی و تکنولوژیکی فعلی امکان دسترسی به چنین سیستم تسلیحاتی را می دهد؟

برای پاسخ به این سوال باید توجه نمود که دو را ه براي رسيدن به يك موشك كروز وجود دارد:

1-2- شروع به جمع آوري دانش و تكنولوژي لازم و طراحي يك موشك كروز از ابتدا (كه مستلزم زمان زيادي است )

2-2- استفاده از يك وسيله پرنده پايه و تغيير آن با هدف موشك كرزو (كه مستلزم زمان كمتري است)

1-2- طراحي يك موشك كروز از ابتدا

يكي از راه هاي دستيابي به موشك كروز،‌اقدام به طراحي چنين سيستم تسلحاتي با در نظر گرفتن نيازهاي بومي است. البته بايد تاكيد كر د كه تنها سه كشور امريكا، ‌روسيه، و تا حدودي فرانسه داراي تكنولوژي موشك هاي كروز LACM مي باشند و اين خود بيانگر پيچيدگي هاي اين مساله است (توجه به اين موضوع كه كشورهاي زيادي علاقه مند به داشتن اين تكنولوژي مي باشند،‌ ابعاد اين موضوع را روشن تر مي كند).

 مروري اجمالي بر قيمت موشك هاي بالستيك و كروز نشان مي دهد كه احتمالا توسعه موشك هاي كروز نسبت به موشك هاي بالسيتيك ميان برد با مشكلات كمتري مواجه است.

در موشك هاي كروز Response Cycle Time  آنچنان كه در موشك هاي بالستيك براي كنترل و ماندن در مسير مطلوب لازم است سريع باشد، مهم و حياتي نيست. طيف سرعتي كه يك موشك كروز معمولي تجربه مي كند در مقايسه با طيف سرعتي كه يك موشك بالستيك در مسير پروازي خود با آن مواجه است كوچكتر و محدودتر است. همين موضوع در مورد شتاب و بردهاي وارده نيز صادق است.

گرمايش آيردوديناميكي reentry و...در مورد موشك هاي كروز معمولي مطرح نمي باشند و طراحي و استفاده از سرجنگي در موشك هاي كروز در مقايسه با موشك هاي بالستيك، ساده تر به نظر مي رسد. بعلاوه موشك هاي كروز با موشك هاي بالستيك اين تفاوت را دارند كه تكنولوژي به كار رفته آنها چنان  است كه در بسياري از وسايل پرنده ديگر كه در دسترس هستند نيز وجود دارد. بنابراين احتمال اينكه بتوان سخت افزار و سيستم هاي مورد نياز براي موشك كروز را به هر نحوي تهيه نمود، زياد است. ضمناَ بهبود و ارتقاء موشك هاي كروز نسبت به موشك هاي بالستيك ساده تر است.

دست كم 12 كشور وجود دارند كه موشك كروز حال با هر توانايي][1][ ساخته و به توليد رسانده اند

1-انگلستان                           4- فرانسه                       7-ايتاليا              10-روسيه

2-امريكا                                 5-آلمان                          8-ژاپن                11-سوئد           

3-چين                                  6-اسرائيل                       9-نروژ                12-تايوان

كه واردات و تامين اجزاء و قطعات ويا تامين اصل موشك براي بررسي تكنولوژي و امثالهم از اين كشورها مي تواند صورت گيرد.

علاوه بر اينها به نظر مي رسد سيستم هاي اويونيكي وسايل پرنده غير نظامي كه امروزه در دسترس و موجود مي باشند، از نظر دقت، وزن و ابعاد در حدي هستند كه بتوان آنها را در يك موشك كروز به كار گرفت.

البته بايد توجه داشت كه با وجود سيستم هاي ضد تسليحاتي امروزي نمي توان به طراحي موشك هاي كروزي با كارايي پايين اكتفاد نمود. چرا كه در اينصورت عملا هزينه هاي صورت گرفته براي اين منظور، بي فايده خواهند بود. اجمالا مشخصات كلي زير را مي توان به عنوان مشخصات يك موشك كروز كارا برشمرد:

الف-قادر باشد تا ماموريت هاي دقيق را به انجام برساند.

ب-از تكنولوژي stealth  يا رادراگريزي در آن استفاده شده باشد.

ج-امكان پرتاب از هواپيما هاي جنگنده معمولي (درصورت هواپرتاب بودن) را داشته باشد.

د-توانايي پرواز High subsonic  و در ارتفاع پايين (نزديك سطح زمين) را دارا باشد.

يكي از موارد مهمي كه در قابليت نفوذ يك موشك كروز بسيار اهميت دارد، پنهانكاري آن است كه براي اجراي آن لازم است آشنايي با تكنولوژي كاهش امواج راداري و مادون قرمز كسب شود. از جمله:

-          كاهش امواج I.R ساطع شده از خروجي موتور

-          رنگ ها وپوشش هايي كه از انتشار امواج از لبه حمله سطوح آيروديناميكي و لبه هاي تيز جلوگيري مي كنند.

-     برنامه هاي كامپيوتري كه قادر به شبيه سازي جريان اطراف بدنه و سطوح آيروديناميكي با دقت كافي باشند تا اين سطوح به گونه اي تغيير داده شوند كه حتي الامكان، انتقال حرارت و آشفتگي جريان در اطراف آنها به حداقل برسد و نيز تكنولوژي تونل باد كه قادر به تاييد و اعتبار سنجي اين نتايج باشد.

-          نرم افزارهاي كامپيوتري كه قادر به تخمين RCS  باشند و با استفاده از آنها بتوان RCS را به حداقل رساند.

-     سيستم هدايت اين موشك ها نيز به لحاظ تكنولوژي چالش برانگيز است. حتي حافظه اي كه در اين سيستم لازم است تا نقشه مسير حركت موشك را در خود ذخيره كند، دغدغه برانگير خواهد بود. چرا كه براي اين منظور حافظه هاي كامپيوتري نسبتا بزرگي لازم است، به گونه اي كه بتوانند، در مقابل ارتعاشات و دماهاي زيادي كه امكان وقوع آنها در طول مسير حركت هست، مقاومت كنند. (اين موضوع وقتي كه زمان پرواز موشك طولاني شود اهميت شايان توجهي دارد.)

اینکه تکنولوژی های  فوق تا چه میزان در کشور در دسترس هستند را نمی توان در این مقال مورد بحث قرار داد و یقینا متولیان و کارشناسان شاغل در صنایع دفاع خواهند توانست خود در این مورد به قضاوت بپردازند.

ولی ذکر یک نکته در مورد این موشک ها ضروری است:

موشک های کروزی که برای حمله به اهداف زمینی استفاده می شوند نیازمند پشتیبانی از طرف یک سیستم ماهواره ای می باشند. چراکه این موشک ها برای رسیدن به اهداف خود لازم است تا در ارتفاعات پایینی پرواز کنند و به همین جهت باید نقشه پستی و بلندی ها  و عوارض زمینی را در لحظه پرتاب داشته باشند تا هم از برخورد با این موانع ایمن باشند و هم از این عوارض زمینی برای یافتن مسیر خود و تصحیح آن بهره بجویند.

ناگفته پیدا است که دسترسی به این اطلاعات منحصر به کشورهای معدودی است و در صورتی که ایران بخواهد از چنین سیستم های تسلیحاتی بهره مند شود باید برای این موضوع چاره جویی کند.      

● نویسنده: سید احسان صدر

منبع:آویا